คู่มือเครื่องแบบข้าราชการ สรุปชุดงานพิธีการ และวิธีติดเครื่องหมายให้ถูกต้อง

ก้าวแรกในเครื่องแบบราชการ ความภาคภูมิใจที่มาพร้อมความถูกต้อง

ขอแสดงความยินดีกับเพื่อนข้าราชการบรรจุใหม่ทุกท่านที่ผ่านสนามสอบอันเข้มข้นมาจนถึงฝั่งฝันได้สำเร็จครับ วินาทีที่ได้รับเอกสารเรียกรายงานตัว สิ่งหนึ่งที่สร้างความตื่นเต้นปนความกังวลให้หลายคนคงหนีไม่พ้นเรื่อง เครื่องแบบข้าราชการ หลายท่านทักเข้ามาถามผมเสมอว่า ต้องตัดชุดกี่แบบ อินทรธนูติดอย่างไร แพรแถบเลือกแบบไหน และเวลาได้รับหนังสือแจ้งให้ไปร่วมงานพิธีการที่ระบุว่าแต่งกายชุดปกติขาว ชุดครึ่งยศ หรือชุดเต็มยศ มันต่างกันตรงไหนแน่

เรื่องการแต่งกายและประดับเครื่องหมายไม่ใช่แค่เรื่องของความสวยงามภายนอก แต่คือการแสดงออกถึงระเบียบวินัย เกียรติยศ และความเคารพต่อสถาบันรวมถึงหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย วันนี้ผมจะขอทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยง สรุปคู่มือการแต่งกายข้าราชการพลเรือนสามัญแบบครบถ้วน เจาะลึกจุดสำคัญ และไขข้อข้องใจเรื่องการติดเครื่องหมายให้ถูกต้องตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี เพื่อให้ทุกคนก้าวเข้าสู่งานพิธีการได้อย่างสง่างามและมั่นใจเต็มร้อยครับ

ถอดรหัสประเภทเครื่องแบบข้าราชการ รู้ไว้ไม่ใส่ผิดงาน

ก่อนจะหยิบชุดออกจากตู้เสื้อผ้า เราต้องเข้าใจก่อนว่าเครื่องแบบของข้าราชการพลเรือนหลักๆ แบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ คือ เครื่องแบบปฏิบัติราชการ (ชุดประจำวัน) และเครื่องแบบพิธีการ ซึ่งในงานพิธีการจะมีระดับการแต่งกายที่แตกต่างกันตามหมายกำหนดการหรือหนังสือสั่งการ ดังนี้ครับ

1. เครื่องแบบปฏิบัติราชการ (ชุดสีกากี)

นี่คือชุดที่เราคุ้นเคยกันดีที่สุด มักใส่ในวันจันทร์ หรือวันที่หน่วยงานกำหนดให้สวมใส่เพื่อปฏิบัติงาน มีทั้งแบบคอพับแขนยาว/แขนสั้น (สวมทับใน) และคอแบะ โดยข้าราชการชายจะใส่กางเกงสีกากีขายาว ข้าราชการหญิงจะใส่กระโปรงสีกากีทรงสุภาพคลุมเข่า เครื่องแบบประเภทนี้เน้นความคล่องตัวและเป็นระเบียบเรียบร้อยในสถานที่ทำงาน

2. เครื่องแบบพิธีการ: ชุดปกติขาว

ชุดพระเอกของงานพิธีการ เสื้อเป็นเสื้อนอกสีขาวคอปิด มีกระดุมครุฑพ่าห์โลหะสีทอง 5 เม็ด สำหรับผู้ชายสวมคู่กับกางเกงขายาวสีขาวและรองเท้าหนังสีดำหุ้มส้น ส่วนผู้หญิงสวมคู่กับกระโปรงสีขาวยาวคลุมเข่า รองเท้าคัทชูสีดำหุ้มส้น ชุดนี้จะใช้ในงานพิธีสำคัญ เช่น งานเฉลิมพระชนมพรรษา งานวันคล้ายวันสวรรคต หรือพิธีถวายสัตย์ปฏิญาณ

3. ระดับการแต่งกายในงานพิธีการ (ปกติขาว, ครึ่งยศ, เต็มยศ)

บ่อยครั้งที่หนังสือเชิญร่วมงานพิธีจะระบุรูปแบบการแต่งกายเฉพาะเจาะจง ซึ่งสร้างความสับสนให้ข้าราชการใหม่มากที่สุด มาทำความเข้าใจกันให้ชัดเจนครับ

• ชุดปกติขาว: สวมเสื้อขาว กางเกง/กระโปรงขาว ติดอินทรธนู และประดับ แพรแถบย่อเหรียญที่ระลึก ที่อกเสื้อเบื้องซ้าย
• ชุดครึ่งยศ: สวมเครื่องแบบปกติขาวเช่นเดิม แต่เปลี่ยนจากแพรแถบย่อ เป็นการ ประดับเหรียญราชอิสริยาภรณ์หรือเหรียญที่ระลึกตัวจริง (แบบห้อยริบบิ้น) ที่อกเสื้อด้านซ้าย โดยไม่สวมสายสะพาย
• ชุดเต็มยศ: สวมเครื่องแบบปกติขาว ประดับเหรียญราชอิสริยาภรณ์ตัวจริงเต็มรูปแบบ และหากข้าราชการผู้นั้นได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสายสะพาย จะต้อง สวมสายสะพาย ตามชั้นตราที่กำหนดในหมายกำหนดการด้วย

เจาะลึกวิธีติดเครื่องหมายบนชุดกากี (ชุดปฏิบัติราชการ)

การติดเครื่องหมายบนชุดกากีมีรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่หลายคนมักพลาด ซึ่งตำแหน่งที่ถูกต้องตามระเบียบมีดังนี้ครับ

อินทรธนูบนบ่าเสื้อ (เครื่องหมายบอกระดับ)

สำหรับข้าราชการพลเรือนสามัญในระบบแท่ง อินทรธนูบนชุดกากีจะทำจากดิ้นไหมสีน้ำตาลทองบนพื้นผ้าสีกากี ข้าราชการใหม่ที่บรรจุใน ประเภทวิชาการ ระดับปฏิบัติการ (วุฒิ ป.ตรี ขึ้นไป) อินทรธนูจะมีแถบทองขนาดกว้าง และมีรูปตราครุฑพ่าห์โลหะสีทองติดอยู่ตรงกลาง ส่วนข้าราชการใน ประเภททั่วไป ระดับปฏิบัติงาน (วุฒิ ปวช./ปวส.) จะมีลวดลายริ้วและขนาดตามเกณฑ์ของ ก.พ. ให้สวมแผ่นอินทรธนูสอดเข้ากับห่วงบนไหล่เสื้อ โดยหันหัวครุฑหรือปลายแหลมเข้าหาคอเสื้อเสมอ

กนกคอ หรือเข็มสังกัดกระทรวง

ตราสัญลักษณ์กระทรวงหรือกรม ทำจากโลหะสีทอง ประดับที่ปกเสื้อทั้งสองข้าง โดยติดให้ห่างจากมุมปกเสื้อประมาณ 1 เซนติเมตร และวางให้ขนานหรือเอียงตามแนวขอบปกเสื้อ ระวังอย่าติดกลับหัว โดยสังเกตยอดมงกุฎหรือสัญลักษณ์ส่วนบนให้อยู่ในทิศทางตั้งขึ้น

ป้ายชื่อข้าราชการ